nowości 2024

Edward Balcerzan Domysły

Wojciech Ligęza Drugi nurt. O poetach polskiej dwudziestowiecznej emigracji

Tomasz Majzel Części

Karol Samsel Autodafe 7

Andrzej Wojciechowski Zdychota. Wiersze wybrane

książki z 2023

Andrzej Ballo Niczyje

Maciej Bieszczad Pasaże

Maciej Bieszczad Ultradźwięki

Zbigniew Chojnowski Co to to

Tomasz Dalasiński Dzień na Ziemi i 29 nowych pieśni o rzeczach i ludziach

Kazimierz Fajfer Całokształt

Zenon Fajfer Pieśń słowronka

Piotr Fluks Nie z tego światła

Anna Frajlich Szymborska. Poeta poetów

Adrian Gleń Jest

Jarek Holden Gojtowski Urywki

Jarosław Jakubowski Baza

Jarosław Jakubowski Koń

Waldemar Jocher dzieńdzień

Jolanta Jonaszko Nietutejsi

Bogusław Kierc Dla tego

Andrzej Kopacki Życie codzienne podczas wojny opodal

Jarosław Księżyk Hydra

Kazimierz Kyrcz Jr Punk Ogito w podróży

Franciszek Lime Garderoba cieni

Artur Daniel Liskowacki Do żywego

Grażyna Obrąpalska Zanim pogubią się litery

Elżbieta Olak W deszczu

Gustaw Rajmus >>Dwie Historie<< i inne historie

Juan Manuel Roca Obywatel nocy

Karol Samsel Autodafe 6

Kenneth White Przymierze z Ziemią

Andrzej Wojciechowski Budzą mnie w nocy słowa do zapisania

Wojciech Zamysłowski Birdy peak experience

City 6. Antologia polskich opowiadań grozy

WĘDROWNICZEK, Piekło zapomnienia

2023-10-03 15:53

Tę starannie przemyślaną książkę – i od strony merytorycznej, kompozycyjnej, i graficznej (dobór zdjęć) – należy czytać z mapą środkowych Sudetów, obejmującą Karkonosze, okolice Jeleniej Góry, rejon Rudaw Janowickich aż po Góry Kamienne. Już w pierwszym wierszu z tomu Grzegorza Tomickiego „Piekło jest wszędzie” (Katowice 2023) pojawiają się Zmarli. Kim oni są? Autor pisze, że należą do jego rodziny i nazywa ich Zmarłą oraz Bratem.
Zwróćmy uwagę na zapisane w języku francuskim motto w formie dialogu jakby z zaświatów. Można go spolszczyć na:

„Nazywam się Klara, a ty?
Nie mam imienia.
Mnie tutaj

nie ma”.

Zapis ten współgra z dwoma ostatnimi w książce, podobnymi do siebie wierszami, w języku francuskim i polskim:

„Nazywałem Cię Klara.
Nie mam imienia.
Mnie tutaj

nie ma”.

Można domniemywać, że Klara jest właśnie tą Zmarłą, której podmiot szuka na opuszczonym „cmentarzu z poprzedniej wojny” między Piekłem a Wybuchami w Górach Lisich oraz w przydrożnej kapliczce w Olszynach w okolicach Kruczych Gór. Ona stale mu towarzyszy – jest zarówno z nim, jak i w nim. To prawdopodobnie zdjęcie jej głowy z kamiennej figurki jest na okładce. Dalej – obok motta – widnieje fotografia starego kamiennego krzyża wśród traw. Napis na nim „MEMENTO” przypomina, żebyśmy pamiętali o tych, których już wśród nas nie ma.
Autorem czarno-białych zdjęć w książce jest sam poeta. Ilustrują one treść wierszy oraz korespondują z nimi. Widać na tych ilustracjach drzewa, wzgórza, trawy, niebo. A także niszczejące wśród ziemi i trawy nagrobki z XIX wieku z niemieckimi napisami oraz postacie ukrzyżowanego Jezusa na zmurszałym krzyżu bądź ze starego obrazka z napisem „Es ist vollbracht”. „Dokonało się” to ostatnie słowa Jezusa na krzyżu. Tutaj mają one wydźwięk ironiczny, bo dokonało się tu zniszczenie, a nawet unicestwienie. Można na to powiedzieć: „chichot historii” oraz „ironia losu”.
Odkąd podmiot stracił swoich Zmarłych, nie ufa nikomu i niczemu. Teraz próbuje ich wskrzeszać – między Piekłem a Wybuchami, miejscach na mapie w Górach Lisich. Tam, w najbliższym sąsiedztwie Piekła, znajduje się zapomniany cmentarz „z plastikowym małym Jezusem” i dwoma starymi krzyżami. Wybuchy „na mapie wyglądają jak wzgórki, pagórek albo łysa polana”. Piekło w dolinie potoku Sierniawy jest o rzut beretem do Wybuchów. Nazwy tych miejsc (łąk a może pól?) kojarzą się z wyrazami od których pochodzą. Poeta oczywiście wykorzystuje te dwuznaczności: „Usłana Lisimi Górami droga do Piekła / to zawsze daremna i zawsze piękna droga / ucieczki od szczęścia wśród ludzi // albo nieszczęścia”. (...)

[całą recenzję będzie można przeczytać w jednym z kolejnych numerów „Nowych Książek”]
© Marek Czuku