copyright ©
www.papierowemysli.pl 2012
2011. Antologia współczesnych polskich opowiadań trafiła wreszcie pod nasze strzechy i keramzytowe dachówki. Narzucająca się refleksja? Nie mamy wbrew pozorom, i trochę wbrew tytułowi, do czynienia z przeglądem obecnych zagadnień, ani z odpowiedziami na gnębiące nas, współczesnych, pytania. Z jednej strony bowiem, ten zbiór nie jest do końca swoisty dla polskiego pisarstwa (co pisze mu się na plus). Z drugiej zaś, ta książka wytycza raczej kierunki przyszłych fascynacji, a w każdym razie czyni to w sposób bardziej lub mniej zawoalowany.
Jak jest z tą reprezentatywnością? Czytelnicy znajdą tu przede wszystkim opowiadania, do których mottem są założenia serii „Kwadrat” – a zatem głoszące, że literatura powinna być jednocześnie czytelna i zmuszająca do wysiłku, musi sięgać głębiej i dalej. Wydawani przez Wydawnictwo Forma twórcy mają jedną, dość charakterystyczną cechę – z punktu widzenia rynku, czy reklamy, zdają się być niszowi, a nawet noszą tę swoją niszowość na pisarskich sztandarach. (...) Nie znajdziemy tu pisarskich wyrobników tworzących na akord, a jednocześnie będących trendy. Trendowatości mówimy nie!
O braku specyfiki świadczyć też może geograficzne skrzywienie w doborze reprezentantów krótkiej formy prozatorskiej. Centrum i punktem odniesienia nie jest tu Warszawa, ani Kraków, lecz Szczecin. To przekłada się nieco na tematykę wybranych utworów. Dużo w antologii tekstów rozliczeniowych – chodzi mi zwłaszcza o rozliczenia z dawnymi mieszkańcami Ziem Zachodnich, czyli Niemcami. To nie jest oczywiście zarzut.
Można bowiem zaryzykować twierdzenie, że właśnie wspomniane wyżej zastrzeżenia czynią
2011. Antologię współczesnych polskich opowiadań tak bardzo fascynującą lekturą. Szczególnie dla mieszkańców innych części kraju, ale oczywiście, nie tylko dla nich. Zbiór tworzy bowiem spójną opowieść o przemijaniu, dezintegracji oraz zmianie obyczajów i sposobów komunikowania, o roli czasu, jego załamaniach, tworzących szczeliny, przez które przenikają z przeszłości historie oddziałujące na teraźniejszość i determinujące przyszłość.
Właśnie przyszłość – to ona jest główną bohaterką opowiadań zebranych w antologii Formy – zarówno w gronie pisarzy dopiero rozpoczynających swą drogę na literacki Parnas, jak i u tych starszych o jedną, lub dwie generacje. Można z dużą dozą pewności stwierdzić, że większość tematów dotykanych w tym różnorodnym przecież obrazie, pojawi się jako barwy dominujące w następnej edycji antologii, którą wypada wypatrywać. Bo chociaż mało reprezentatywna i „nietrendowata” – to przecież intrygująca, a na dodatek wyjątkowa. Bo ile antologii nietematycznych Państwo ostatnio czytali?
Jan Porajski
2011. Antologia współczesnych polskich opowiadań –
http://wforma.eu/206,2011.-antologia-wspolczesnych-polskich-opowiadan.html
