PONIEWCZASIE. Bykowski Witold

BYKOWSKI WITOLD (1870-1930). Bykowscy z Mińszczyzny w lutym 1929 roku znaleźli się w Narymskim Kraju („Obwód Barabiński, powiat nazirowski”), przeczytajmy zapiskę Józefa Bykowskiego, którą nazywam wierszem, istotnym dla mnie wierszem:

W Narymskim Kraju
Wrogiem narodu mianowany,
Więc zasługiwał na wygnanie w 1928 r.
A Tajga i pusta ziemia Narymskiego Kraju
Przyjęła wszystkich bez pytania.
Co kto uczynił, jaka wina?
Z rodzinnych miejsc wyrzucano, bo taki był rozkaz Stalina.
Prawa sprzeciwu nam nie dawano.
Tak więc nieszczęśnicy zamieszkali
Na trzęsawiskach i pustych ziemiach Narymskiego Kraju.
Wbrew swojej woli, z różnych republik zaludnili ten kraj,
Za to, że byli Polakami.
W 1941 r. ubrano mnie w nielubiany mundur
I kazali iść do saperskiego wojska, niewolniczego wojska.
Mama, żegnając mnie na niebezpieczną drogę,
Dała mi obrazek święty z Ostrej Bramy.
Wojna dla żołnierza to cierpienie i wiele wyrzeczeń.
W tych warunkach wiara chwiała się jak kwiat podcięty.
Na froncie pod tym obrazkiem po kryjomu szukałem
Pociechy w polskim pacierzu,
Aż wreszcie w 1945 r. mogłem przyjść sam do Ostrej Bramy,
Lecz żalu, bólu i szczęścia nie zliczę.
Gdy ją ujrzałem — niezapomnianą Matkę Ostrobramską,
Klęcząc prosiłem: Módl się za nami.

Witold Bykowski, ojciec Józefa, został w 1928 roku „skazany na 10 lat łagru na Wyspach Sołowieckich (za Archangielskiem). Orzeczono także całkowitą konfiskatę mienia”.
Poraża jeden dokument („Wykaz rzeczy należących do zmarłego więźnia Bykowskiego Witolda, syna Hektora, wysłanych do krewnych zmarłego na podstawie rozkazu Naczelnika 17 Oddziału”), dokument z 26 listopada 1930 roku, który sybiraczka Maria Bykowska, wdowa po Witoldzie, otrzymała we wsi Fiedorowskaja.

Józef Bykowski: „Długa droga do Polski. Wspomnienia Sybiraka z lat 1929-1945”. Adiustacja tekstu — Helena Łubieńska. Wydanie II. „Firet-Druk”, Łódź (1991), s. 89

[16 I 2026]
© Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki